Öğrencilik yıllarında derslerde karşılaştığımız ve çoğu kez üstesinden nasıl geleceğimizi bilemediğimiz ve iş hayatındaysa başarımızı etkileyecek bir beceriden bahsediyoruz, sunum yapmaktan bahsederken.

Öğrencilik yıllarında derslerde karşılaştığımız ve çoğu kez üstesinden nasıl geleceğimizi bilemediğimiz ve iş hayatındaysa başarımızı etkileyecek bir beceriden bahsediyoruz, sunum yapmaktan bahsederken. Evet, bir beceri... Nasıl yapacağımızı bildiğimiz takdirde herhangi içerikteki bir konuyu unutulmaz bir şahesere, bilmediğimiz takdirde ise uzun dönemli, üzerine yoğun emek harcanmış bir çalışmayı hüsrana çevirecek bir beceri... Öğrenebileceğimiz, geliştirebileceğimiz ve asla önemsemezlik etmememiz gereken bir tarafımız, sunum becerimiz.

İyi bir sunum, hiç kuşkusuz birçok faktörün bir araya gelmesiyle mümkündür. Bu faktörler neler midir? Ses-konuşma, beden dili, içerik, interaktiflik, görsellik. Bunlardan en önemlisi olarak tahmin edilebilecek içerik bölümünün, gerçekte bir sunumun değerlendirilmesinde dördüncü sırada olduğunu biliyor muydunuz? Sunuma hazırlanırken en çok zaman harcadığımız, araştırma yaptığımız içerik kısmı, aslında sunumumuzun değerlendirilmesi esnasında en önemli faktör değil. Bu da bize, sunumda içerik yanında önemsiz gibi görünen diğer konuların, aslında son ana bırakılmadan üzerine hazırlanılması gereken konular olduğunu gösteriyor.

Ses-Konuşma

Bunun için dilimizin temel kurallarına uymamız, dilbilgisine, noktalama işaretlerine dikkat etmemiz, nefesimizi ve diyaframımızı ona göre ayarlamamız kuşkusuz çok önemlidir. Telaffuzumuza dikkat etmemiz gerekir. Kalın söylenmesi gereken yerlerde ince söylenen “a” veya “e” harfleri ve gereksiz yere uzun/kısa söylenen heceler dinleyicileri rahatsız edecektir. Ama tabii genel şivenize uyumlu telaffuzlar fark edilmeyecektir.

Konuşma esnasında kelimelere duygu katılması da bir diğer önemli konudur. Böylece dinleyiciler sıkılmayacak, farklı ses tonlarıyla karşılaşarak dinleme süreleri uzayacaktır. Konuşma hızı ne karşımızdakini sıkacak kadar yavaş, ne de onun bizi takip etmesini zorlaştıracak kadar hızlı olmalıdır. Seste canlandırmalar, yani başkasının söylediği bir şeyi aktarırken onun ses tonu veya söyleyiş tarzını kullanma tekniği de, yine sunumun sıkıcılığını önleyecek niteliktedir. Cümlelerin kısa ve anlaşılır olması, yazı dili kullanılmaması, yabancı sözcükler yerine herkesin anlayabileceği sözcüklerin seçilmesi, konuşma esnasında “…yapmanızı istiyorum” ya da “eminim düşünüyorsunuz” gibi başkaları adına karar veren veya emredici kelimelerden kaçınmak da, sunumumuzu etkileyen faktörlerdendir.

Beden Dili

İletişimi etkileyen ve her zaman duyduğumuz, okuduğumuz, gördüğümüz en önemli konulardandır beden dili. Etkin bir sunum için, etkin bir iletişim ve doğru bir beden dili kullanımı gereklidir. Sunum yaparken tüm izleyicilerle göz teması kurmak çok önemlidir. Fakat bir kişiye 10 saniyeden fazla bakmamaya özen gösterilmelidir. Anlatılan konunun mimikler ve jestlerle süslenmesi, sunumlara güler yüzle başlamak, sahnede dik durmak ve dikkati dağıtacak hareketlerde bulunmamak, sahneyi kullanarak tek bir noktada sabit kalmamak, doğru beden dili kullanımı için basit ayrıntılardır.

İçerik

Sunumun rahatlıkla takip edilmesi, akılda kalması oldukça önemli bir noktadır. Bu yüzden konuşma bölümlere ayrılmalı ve sunumun başında izleyiciler bu bölümler hakkında bilgilendirilmelidir. Öncelikle giriş bölümü izleyiciyle tanışma aşamasıdır. Selamlaşılmalı, sahnenin tamamı dolaşılarak izleyiciyle iletişim kurulmalıdır. Sunumun konusu, süresi, bölümler, amaç ve sonuçta elde edilecek fayda gösterilmelidir. Bölümlerin sahnede yazılı bir yerde bulunmasının da izleyicilerin takibi açısından büyük yararı vardır. Gelişme bölümünde konu ortaya atılır. Her konu başlığının farklı bir yöntemle (anı, örnek, film, alıntı, izleyicilerden fikir alımı) zenginleştirilmesi önemlidir. Burada, ilk konularda izleyicilerin dikkatini sürekli kılmak amacıyla, merak uyandıracak bir konuya biraz sonra değinileceği belirtilebilir(teaser). Bütün konuların anlatılmasının ardından, bütün konu başlıklarının birkaç cümlelik bir özeti yapılır, bir slogan da eklenirse, konuyu bağlayacak çok daha etkili bir sunum yapılmış olur. Sonuç bölümüyse konuşmanın vedasının ardından, konuşmacının veda ettiği bölümdür.

İçerikte akışın planlaması dışında zaman yönetimi, birçok iyi konuşmacının sıkıntı yaşadığı önemli bir konudur. Eğer zamanlamayla ilgili bir sorun yaşanıyorsa, bütün malzemeleri kullanma saplantısına girmeden, uygun bir biçimde konu toparlanmalıdır.

Görsellik

Sunumun kulağa, akla hitap etmesi kadar, göze hitap etmesi de önemlidir. Bu nedenle olabildiğince çok görsellikten yararlanılmalıdır. Tahtayı kullanmak, slayt gösterisi, ilgili alanlarda gösterilecek filmler, grafikler, başarılı bir sunumun anahtarlarıdır. Bilgisayar slaytlarında her satıra beş sözcük gelecek şekilde, altı satırı geçmemeye özen gösterilmelidir. Tahta kullanımı esnasındaysa okunaklı ve büyük yazı kullanılmalı, yazılar çizimlerle desteklenmelidir. Kullanılacak teknik aletlerle daha önceden bir prova yapılmadıysa, sunum sırasında çıkabilecek aksaklıklara karşı alabileceğimiz bir önlemdir.

İnteraktiflik

Sunumun akılda kalır olması, izleyiciyi sıkmaması için onu da içine alan bir aktivite olması gereklidir. Görüş alma, konuyla ilgili uygulama yaptırma, soru sorma, izleyiciyi de sunuma katmaya yarayacak yöntemlerdir. Ayrıca sunumun başında sunumla ilgili soruların aralarda yeri geldikçe mi, yoksa sunumun sonunda toplu olarak mı alınacağının bildirilmesi ve söylenilen söze göre hareket edilmesi de küçük fakat önemli bir ayrıntıdır.

Bütün bunların yanı sıra izleyicinin konuşmacı hakkındaki izlenimleri çok önemlidir. Konuşmacı izleyicinin soru sormasını, yorum yapmasını cesaretlendirmelidir. Sık sık konunun neresinde olduğunu hatırlatır ve ana başlıkların sonunda özet yapar. Molalar konusunda özen gösterir ve bu araları önceden bildirir. Konuşmasının faydalarını açıklar, bir motivasyon sistemi geliştirir ve görsel, dokunsal, işitsel öğrenme stratejilerini göz önünde bulundurur.

Son olarak çok iyi hazırlanmış, planlanmış bir sunumu başarısız kılabilecek şeyin oturma düzeni olduğu unutulmamalıdır ve görmeye, duymaya, interaktif olmaya elverişli bir düzen kadar, konuşmacının kendini rahat hissedeceği bir oturma düzeni olmasına da özen gösterilmelidir.